Deprecated: mysql_pconnect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /var/www/verhalenvandordrecht/include/db.php on line 3
Ik dreef slechts op het oppervlak - uit Verhalen van Dordrecht
Home
Verhalen
van Dordrecht
Ik dreef slechts op het oppervlak

Op een grijze donderdag in november belde ik aan bij het Nationaal Landschapskundig Museum aan de Reeweg Oost. Een vriendelijke grijze man liet me binnen en informeerde naar de reden van mijn bezoek.
Het hele jaar had ik, gewapend met camera, in het Reeland rondgestruind om met typische buitenstaanderogen karakteristieken van de wijk te bestuderen en vast te leggen. Het had geresulteerd in duizend foto's en videofragmenten: terloopse observaties, straatbeelden, dieren in het Wantijpark, spelende kinderen in verschillende speeltuintjes, portretjes van bewoners, zich vervelende pubers en werkende gemeentelieden. Ik had routes in kaart gebracht, overeenkomsten en verschillen onderzocht in de architectuur. De beelden waren zo divers dat niemand zou kunnen bedenken dat het een en dezelfde wijk betrof. Het Reeland is een lappendeken van verschillende karakteristieke buurtjes die qua bewonerssamenstelling en uiterlijk onvergelijkbaar zijn.
Mij was gevraagd een kunstwerk te maken dat de vijf buurten met elkaar zou verbinden. Ik kwam ik op het idee om honderd glazen stoeptegels te maken met bewegende afbeeldingen. Door bijvoorbeeld de afbeeldingen van het Wantij in het Land van Valk te plaatsen, zouden bewoners van die straten geconfronteerd worden met andere delen van hun wijk. Maar ik wilde niet alleen de geografische verbinding maken, ook de historische. Hoe zag het Reeland er vroeger uit en wat is daar nu nog van over? Twee middagen had ik rondgesnuffeld in het Stadsarchief op zoek naar oude prenten en foto's en wachtte op de reproducties die me zouden worden toegezonden. Maar ik had ook behoefte aan toelichting door iemand met verstand van zaken.
Zo kwam ik terecht bij de heer Visscher van het Landschapskundig Museum. Na de eerste stap over de drempel belandde ik in een volkomen andere wereld, in een andere tijd. Ik werd rondgeleid door een museum vol kaarten, foto's en maquettes. Ik betrad in Art Deco-stijl ingerichte kamers, bewonderde erkers en originele meubelstukken, fraaie lampen en authentieke tapijten die zo goed waren onderhouden dat het leek alsof ze gisteren waren gemaakt. Visscher praatte honderduit over de geomorfologie, die de vormen van het landschap beschrijft en onderzoekt. Ook de bijzondere tuin werd mij getoond, waarin op schaal allerlei vormaspecten van het Nederlandse landschap waren nagebootst. Na een uur of twee was ik totaal vergeten waarvoor ik eigenlijk was gekomen: de geschiedenis van het Reeland. Ik vreesde dat ik op het verkeerde adres was beland en dat deze man me alles over zijn vakgebied maar niets over zijn wijk zou kunnen of willen vertellen. Maar hij twijfelde toen ik mijn eerste vraag weer te berde bracht en stelde een vervolgafspraak voor. Hij zou eens kijken wat hij nog aan diamateriaal had liggen.
De weken daarna bezocht ik verschillende plekken in de wijk aan de hand van oude foto's die ik uit het Stadsarchief had gehaald en foto's die ik in bruikleen kreeg van de beheerder van wijkcentrum De Driesprong. Er moesten nieuwe plaatjes worden geschoten, exact vanaf hetzelfde standpunt waar de oude foto's waren genomen. Zo kon ik ze vergelijken en tot in detail zien hoe de locatie was veranderd. Sommige foto's kwamen verbazingwekkend overeen met de huidige aanblik, zoals stukken op de Reeweg Oost. Alleen de schrikbarende toename van het gemotoriseerde blik en de aard van de verschillende voertuigen lieten zien dat het om een andere tijd ging. Bij de Bankastraat of de Toulonselaan was er nog weinig dat aan de oude straten deed denken. Ik wilde nog meer zien te vinden over de geschiedenis van het Reeland en mijn hoop was gevestigd op Visscher.
Tijdens onze tweede ontmoeting bleek hij een stuk of zes diasleden te hebben met plaatjes van zijn wijk. De meeste waren niet ouder dan een jaar of tien en gemaakt tijdens wandelingen door de buurt. Zelfs de triviaalste opname wist deze man van diepgaand commentaar te voorzien. Zo had ik nog niet naar de wijk gekeken. Ik had de oude historie verwacht, maar ontdekte hoe er binnen een kort tijdsbestek geschiedenis werd gemaakt in het Reeland. Bomen die er niet meer zijn, de verbouwing aan een huis aan het Wantij. De veranderingen in het Raamkilpark en de geslaagde protesten tegen de herinrichting hiervan. Ik dreef slechts op het oppervlak en zag even hoe diep het water onder mij was.
Ooit zal mijn project ook geschiedenis zijn, mits de kwetsbare tegels de jaren doorstaan. De tegels met de afbeeldingen over vroeger en nu, die op de plaats waar de foto's zijn genomen in het trottoir liggen, zullen dan gedateerd zijn en een derde tijdlaag wordt toegevoegd.

Diederik Klomberg