Deprecated: mysql_pconnect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /var/www/verhalenvandordrecht/include/db.php on line 3
De vergeten hof - uit Verhalen van Dordrecht
Home
Verhalen
van Dordrecht
De vergeten hof


'Hallincqhof' lees ik op een van de straatnaambordjes. Op mijn ontdekkingstocht door de Schil word ik aangenaam verrast door de aanblik van dit bijzondere complex. Het is niet alleen de uitstraling van de hof die mij treft, ook de aparte woonvorm. Maar het meest nog fascineert mij de naam. Wie of wat is Hallincq? Wellicht iemand uit een geslacht Der Aanzienlijken? Dat moet haast wel, anders worden er geen straten naar je genoemd. Mijn zoektocht leek tevergeefs. Over het geslacht Hallincq of Hallinc is nagenoeg niets bekend. Niet in onze pas verbouwde bibliotheek en ook niet op het internet. Drie dagen zoeken in boeken en drie uur bladeren bij dordt.nl, leverde niet meer op dan de reeds bekende straatnaam en een foto van de pronte voorgevels, met onderschrift. Het complex werd door H.W. Veth ontworpen en in 1890 gebouwd, zo weet ik nu.

Niets maakt mij nieuwsgieriger dan een mysterie.
Ik moest en zou wat meer over mijn ontdekking aan de weet komen. Het is zichtbaar dat de woningen bedoeld zijn voor Den Arbeider, maar tegelijk doen de uiterlijke kenmerken afbreuk aan die intentie, merk ik tijdens mijn tweede bezoek aan de hof. Ik bewonder de voorname voorgevels, die dateren uit 1902. Ze stralen een voor Dordrecht waardige schoonheid uit: eenvoudige, maar onmiskenbaar unieke architectuur. De ronde ramen zijn gecentreerd in de top van de gevels. Ze staren als ogen naar het nieuwe complex De Kyck over den Dyck en de daar tegenover gelegen molen. Wat moeten die ogen veel gezien hebben in de bijna honderd jaar dat hun uitzicht nog tot over de dijk reikte. De gevelhoeken zijn voorzien van nissen en het front is versierd met rozetten. Tussen de woonblokken ontwaar ik alleraardigste tuintjes. Het een wat fatsoenlijker dan het andere, maar het geheel doet liefelijk en lommerrijk aan. Enige zilverberken en andere loofbomen completeren het geheel. Het lijkt mij nu prettig toeven in de hof, maar is dat altijd zo geweest?

In het stadsarchief vond ik de geschiedenis van mijn hof, en die bleek niet minder boeiend dan ik verwachtte. De Hallincqhof is een van de eerste sociale woningbouw complexen, die in de tweede helft van de negentiende eeuw tot stand kwamen. Bij de gemeente moet de schrik er goed in gezeten hebben, toen uit een onderzoek bleek dat de gezondheidstoestand onder de Dordtse arbeidersbevolking ronduit belabberd was. Dat kun je natuurlijk niet maken als je een sterk arbeidersleger nodig hebt om de industrialisatie door te drukken. Daarom werd besloten om in elk geval de huisvesting te verbeteren. De eerste woningbouwvereniging Vereeniging tot verbetering van Huisvesting van de Arbeidende Klasse werd opgericht, kortweg 'De Vereeniging'. Mijn bron: De geschiedenis van Dordrecht deel III. De woningen van de Vereeniging waren bestemd voor Den Gegoede Arbeider. Immers voor minvermogenden te duur, met een huur van f. 1,30 per week. Mensen in de bedeling kwamen niet in aanmerking. De woningen waren luxueus voor hun bestemming, want zowaar voorzien van een ijzeren ledikant en zelfs aangesloten op de riolering. Dat moet Den Arbeider deugd hebben gedaan. In elk geval doet de spreuk 'Laat licht en lucht in Uw woon- en slaapvertrekken' nog steeds opgeld in de hof. Het verloop onder de huurders was groot, staat opgetekend. Misschien kwam dat door de hoge huur, misschien door de sociale controle van de Vereeniging: in die tijd nogal ingrijpend. De bewoners stonden onder strikt toezicht van een bestuur. Zij moeten zich daar bepaald onbehaaglijk bij hebben gevoeld.

De woningen zijn nog steeds voor Den Arbeidende Klasse. Zij het dat de hedendaagse werkman beter bij kas zit dan vroeger. Dat mag ook wel, want de panden doen het leuk in de verkoop, ontdekte ik bij navraag. Ik waag me dit keer in de hof en tel 32 woningen, waarvan enkele zijn samengevoegd tot één pand. Elk van de huizen heeft ofwel voor, ofwel tussen de woonblokken een veldje. Ik proef de sfeer, en stel me voor hoe hier vroeger de was gebleekt werd en groenten verbouwd. Ook moeten er kippen en konijnen zijn gehouden. Misschien scharrelden hier zelfs varkens rond! Grote hagen schermen nu de buitenwereld discreet af. De hof heeft een dubbel predikaat gekregen: woonerf en winkelwoonerf. Enige bedrijven en winkels ontsieren de omgeving, vandaar de verzachtende toekenning 'winkelwoonerf'. In elk geval worden mijn nostalgische mijmeringen hierdoor wreed verstoord.

Maar de hof is en blijft uniek, ondanks de miskende plaats in onze mooie stad. Gelegen beneden de Groenedijk en weggefrommeld onder aan de Noordendijk ligt hij er uitgesloten bij. Zelfs in het Rondje Dordt heeft de Hallinqhof geen plaatsje gekregen. En dat is ten onrechte. De naam Hallincq mag dan niet zo bekend zijn, het gelijknamige hof verdient de aandacht des te meer.

N. L. Monter